Türkiye'de Ticari Dolandırıcılık, Malvarlığı Kurtarma ve Beyaz Yaka Ceza Hukuku: Şirket İncelemeleri ve Varlık Takibi Rehberi

Uluslararası şirketler, yabancı yatırımcılar ve fonlar için TCK 158 nitelikli dolandırıcılık, CMK 128 adli malvarlığına el koyma, güveni kötüye kullanma (TCK 155) ve yönetici sorumluluğu (TTK 553), 5549 sayılı Kanun m. 19/A işlemlerin ertelenmesi ve sınır ötesi varlık kurtarma rehberi.

Bu soru sizin bir dosyanızla ilgiliyse elinizdeki belgelerle bize yazabilirsiniz: WhatsApp'tan yazın · E-posta gönderin.

Av. Onur ÇalışıcıYayın 29 Ağustos 2026 · Güncelleme 3 Kasım 2026 · 13 dk okuma
Gravür: üst üste dizili paralar üç ayrı binaya dağılan oklu yollarla taşınıyor, büyüteç yolların ayrıldığı yeri izliyor, yanda Türk çay takımı.

Ana noktalar

  1. TCK m. 158/1-h uyarınca tacirin, şirket yöneticisinin veya şirket adına hareket eden kişinin ticari faaliyeti sırasında işlediği nitelikli dolandırıcılıkta ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasıdır. Menfaatin iki katından az olamama kuralı yalnızca (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde geçerlidir ve bir tavan değil TABANDIR; (h) bendi bu bentler arasında yer almaz.
  2. CMK m. 128/1, 2 ve 9 kapsamında, katalog suçun işlendiğine ve malvarlığının bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması hâlinde, ilgili kurum raporu alındıktan sonra hâkim kararıyla somut olarak belirlenen taşınmazlara, banka hesaplarına, şirket paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine elkonulabilir.
  3. 5549 sayılı Kanun m. 19/A(1) uyarınca, işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçu ile ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması üzerine işlemleri yedi iş günü süreyle askıya almaya veya gerçekleşmesine izin vermemeye Bakan yetkilidir; Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir.
  4. TCK m. 155, muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği devredilmiş başkasına ait mal üzerinde zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunulmasını veya devir olgusunun inkârını düzenler; kişinin yalnızca şirket yöneticisi sıfatını taşıması suçun unsurlarını tek başına oluşturmaz.
  5. Ceza soruşturması ile eşzamanlı yürütülen ihtiyati haciz (İİK m. 257) ve tasarrufun iptali davası (İİK m. 277) stratejisi, hem cezai sorumluluğu hem de hukuk ve icra yoluyla malvarlığı takibini birlikte ele alır.
Şirket binasından kesik çizgiyle uzanan para izi, bir duvar parçasının ardına saklanmış bantlı para destesine varıyor; iz büyüteçle takip ediliyor.
Ticari dolandırıcılıkta paranın izini sürmek, saklanan malvarlığının bulunmasına yardımcı olur.

Uluslararası ticari ilişkilerde, sınır ötesi tedarik zincirlerinde, şirket satın almalarında (M&A) ve ortak girişimlerde (Joint Venture), ticari dolandırıcılık ve beyaz yaka suçları şirketler açısından ağır finansal kayıplara yol açabilmektedir. Türkiye’de karşılaşılan karmaşık ekonomik suçlar; sahte ticari belgeler, paravan şirketler üzerinden yürütülen fon transferleri, tevdi ve teslim edilmiş malvarlığı üzerinde güveni kötüye kullanma fiilleri, sahte fatura düzenekleri ve hileli iflas senaryoları gibi çeşitli görünümlerde ortaya çıkmaktadır.

Kaçırılan sermayenin takip edilmesi; Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), Türk Ceza Kanunu (TCK), Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve İcra ve İflas Kanunu (İİK) mekanizmalarının birlikte değerlendirildiği çok yönlü bir hukuki strateji gerektirir.

1. Hukuki Çerçeve: Nitelikli Ticari Dolandırıcılık (TCK m. 158)

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda basit dolandırıcılık (TCK m. 157) düzenlenmiş olmakla birlikte; ticari hayatta, şirketler arası uyuşmazlıklarda ve finansal işlemlerde ortaya çıkan vakalar sıklıkla Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158) kapsamına girmektedir:

  • Tacir veya Şirket Yöneticilerinin Ticari Faaliyetleri Sırasında Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-h): Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında işledikleri dolandırıcılık.
  • Bilişim Sistemleri, Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması (TCK m. 158/1-f): Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık.
  • Kamu Kurumları veya Belirli Tüzel Kişiliklerin Araç Olarak Kullanılması (TCK m. 158/1-d): Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık.
Suç TipiKanun MaddesiTemel UnsurlarÖngörülen Yaptırım
Nitelikli Ticari DolandırıcılıkTCK m. 158/1-hTacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında işlenmesi.3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adlî para cezası (m. 158/1'deki 4 yıl alt sınır ve menfaatin iki katından az olmama kuralı yalnız e, f, j, k ve l bentlerinde geçerlidir).
Güveni Kötüye KullanmaTCK m. 155/2Meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya üzerinde devir amacı dışında tasarrufta bulunma veya devir olgusunu inkâr.1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 3.000 güne kadar adlî para cezası (konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtı ise m. 155/3 uyarınca bir kat artırılır).
Hileli İflasTCK m. 161 / İİK m. 311Malvarlığını eksiltmeye yönelik m. 161/1(a)–(d)'deki hileli tasarruflarda bulunulması ve bu hileli tasarruflardan önce veya sonra iflasa karar verilmiş olması.3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası (TCK m. 161/1).
Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini AklamaTCK m. 282 / 5549 s. K.Alt sınırı 6 ay veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini yurt dışına çıkarma veya gayrimeşru kaynağını gizlemek/meşru yolla elde edildiği kanaati uyandırmak maksadıyla işlemlere tâbi tutma.3 yıldan 7 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adlî para cezası (TCK m. 282/1); kazanç müsaderesi (TCK m. 55).

Adi Sözleşme İhlali ile Dolandırıcılık Suçunun Sınırı

Ceza soruşturmalarında savcılıkların ve ceza mahkemelerinin üzerinde en titizlikle durduğu husus, olayın salt bir “hukuki uyuşmazlık” mı yoksa “ceza hukuku anlamında dolandırıcılık” mı olduğudur. Dolandırıcılık suçunun oluştuğunun kabulü için failin, sözleşme kurulmadan önce baştan itibaren hile ve aldatma kastıyla (başlangıçtaki kast) hareket ettiğinin ve mağdurun denetleme imkanını ortadan kaldıran yoğun ve planlı hileli desiseler (hileli hareketler) sergilediğinin somut delillerle ortaya konulması gerekir.

Hesap ve Kart Temin Edenler: TCK m. 158/4 İndirimi

16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen TCK m. 158/4, dolandırıcılık zincirinin en alt halkasını ayrı bir kategoriye aldı: kişinin m. 157 veya m. 158’deki suçlara iştiraki, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı ise, verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Mağdur açısından bunun pratik sonucu iki yönlüdür. Bir yandan, paranın indiği hesabın sahibi hâlâ suça iştirak eden sıfatıyla soruşturulur ve hakkında ceza kurulur — savunmadaki “hesabımı kiraladım, dolandırıcılıktan haberim yoktu” argümanı fıkranın kendisiyle karşılanmış olur. Öte yandan, 7589 sayılı Kanunun geçici m. 1/7 hükmü bu konumdaki hükümlülere, mahkemece yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde mağdurun zararını aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen gidermeleri hâlinde TCK m. 168/2 etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanma imkânı tanır. Bu, tahsilat için gerçek bir kaldıraçtır: dosyada indirimden yararlanacak birden çok hesap sahibi varsa, her biri için ayrı bir ödeme motivasyonu doğar.

2. Adli Malvarlığı Dondurma ve El Koyma (CMK m. 128)

Beyaz yaka ve ticari dolandırıcılık soruşturmalarında mağdurun nihai gayesi failin cezalandırılmasının ötesinde, kaçırılan malvarlığının fiziken kurtarılmasıdır. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 128, soruşturma evresinde savcılığın talebi üzerine Sulh Ceza Hakimliği’ne suçtan elde edildiğine dair somut delil bulunan tüm malvarlığı değerlerine el koyma yetkisi tanımaktadır.

Üstünde paralar dizili kasa çapraz zincirle sarılıp kırmızı kilitle kilitlenmiş, yanında Türk çay takımı duruyor.
Ceza soruşturmasında malvarlığına acil el koyma ve dondurma.

CMK 128 Kapsamında El Konulabilen Malvarlığı Unsurları:

  1. Banka Hesapları ve Mevduat: Türkiye’deki tüm kamu ve özel bankalardaki döviz, TL, vadeli mevduat ve yatırım fonu hesaplarına anında bloke konulması.
  2. Taşınmazlar (Tapu Kayıtları): Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) sistemi üzerinden taşınmazların devrini engelleyen adli el koyma şerhi işlenmesi.
  3. Şirket Payları ve Ortaklık Hakları: Şirketlerdeki hisseler, kar payları ve pay defteri kayıtları üzerine haciz ve el koyma uygulanması.
  4. Taşıtlar ve Deniz Araçları: Emniyet ARTES tescil sistemi ile Türk Uluslararası Gemi Sicili (TUGS) kayıtlarının bloke edilmesi.
  5. Kripto Varlıklar: SPK lisanslama sürecindeki yerli kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki cüzdanların dondurulması.

CMK m. 128/A: Bankanın Kendi Kararıyla 48 Saatlik Askı

24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenen CMK m. 128/A, bilişim üzerinden yürüyen dolandırıcılıkta m. 128’in yanına çok daha hızlı bir yol koydu. Nitelikli hırsızlık (TCK m. 142/2-e), nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f ve -l) ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK m. 245) suçlarının işlendiği hususunda makul şüphe bulunuyorsa, suçta kullanılan hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınmasına hâkim veya savcı değil, doğrudan ilgili banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı karar verebilir.

  1. Askı (48 saate kadar). Malî kurum kararı kendisi verir; askı işlemini ve hesap hareketlerini tüm bilgi ve belgelerle birlikte derhal Cumhuriyet başsavcılığına, ayrıca hesap sahibine bildirir. Hesap sahibi askının kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.
  2. Para kaçarsa zincir kırılmaz. Askı tamamlanmadan menfaat başka bir malî kuruma transfer edilmişse, durum askı yapılabilmesi için o kuruma gecikmeksizin bildirilir.
  3. Elkoyma. Askı süresi içinde, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle suça konu menfaate elkonulabilir. Savcı emriyle yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar.
  4. Elkoyma için rapor şartı yok. M. 128/A-4 uyarınca, m. 128 kapsamında elkoyma için ilgisine göre BDDK, SPK, MASAK, Hazine veya KGK’dan en geç üç ay içinde alınması gereken suç geliri raporu, bu madde hükümlerine göre yapılacak elkoymada aranmaz. Uygulamada m. 128 ile m. 128/A arasındaki hız farkını yaratan asıl hüküm budur.
  5. İade. Elkonulan menfaatin suçtan zarar görene ait olduğu anlaşılırsa, hüküm beklenmeden soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir.
  6. Belge vermeyen kuruma idari para cezası. Savcı, hâkim veya mahkemece istenen bilgi ve belgenin on gün içinde gönderilmesi zorunludur; gönderilmemesi veya eksik gönderilmesi hâlinde elli bin liradan üç yüz bin liraya kadar idari para cezası verilir.

Pratik sonuç: paranın bilişim sistemi veya banka aracılığıyla çıktığı dosyalarda ilk hamle artık savcılık nöbetini beklemek değil, bankaya doğrudan ve belgeli bildirim yapmaktır. M. 128 taşınmaz, şirket payı ve kiralık kasa için hâlâ tek yoldur; m. 128/A ise ilk kırk sekiz saatte para için tasarlanmıştır. İkisi birlikte kullanılır.

3. Şüpheli İşlem Bildirimi ve İşlemlerin Ertelenmesi (5549 sayılı Kanun m. 19/A)

5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), Türkiye’nin mali istihbarat birimidir.

5549 sayılı Kanun m. 19/A(1) uyarınca, yükümlüler nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılmaya teşebbüs edilen ya da hâlihazırda devam eden işlemleri, işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçu ile ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması üzerine; Başkanlıkça (MASAK) şüpheyi teyit etmek, işlemi analiz etmek ya da gerekli görüldüğünde analiz sonuçlarını yetkili makamlara intikal ettirmek amacıyla yedi iş günü süreyle askıya almaya veya bu işlemlerin aynı süreyle gerçekleşmesine izin vermemeye Bakan yetkilidir. Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. Bu mekanizma işlemlerin ertelenmesi tedbiridir; yalnızca dolandırıcılık iddiası üzerine MASAK’ın her hesabı doğrudan dondurduğu genel bir yetki değildir.

Madde 19/A(2) uyarınca bu yetki, yabancı bir muadil kuruluşun işlemin askıya alınması veya gerçekleşmesine izin verilmemesi yönündeki gerekçeli talebinde yer alan işlemler hakkında da, Başkanlıkça aklama veya terörün finansmanı suçu ile ilişkili olduğuna dair şüphe görülmesi şartıyla mütekabiliyet ilkesi gözetilerek kullanılabilir.

4. Kurumsal İlişkilerde Güveni Kötüye Kullanma ve Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması

Çok ortaklı şirketlerde veya yabancı sermayeli iştiraklerde, şirket yöneticileri veya ortak girişim ortakları tarafından gerçekleştirilen suistimaller şu biçimlerde görülebilmektedir:

  • Yetkisiz İlişkili Taraf İşlemleri: Şirket fonlarının ilişkili paravan şirketlere aktarılması.
  • Gerçeğe Aykırı Faturalandırma: Hiç sunulmamış hizmetler için fatura düzenlenmesi.
  • Ticari Sırların ve Müşteri Portföyünün Kötüye Kullanılması: Şirket varlıklarının rakip yapılara taşınması.

Çifte Sorumluluk Çerçevesi:

  • Güveni Kötüye Kullanma (TCK m. 155/1–3): TCK m. 155/1, başkasına ait olup da muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkâr eden kişinin eylemini düzenler. M. 155/2 uyarınca suçun; meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. 24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenen m. 155/3 uyarınca suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde ceza bir kat artırılır. Kişinin yalnızca yönetici sıfatını taşıması bu unsurları tek başına oluşturmaz.
  • Yönetici Sorumluluğu (TTK m. 553 ve m. 557): Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar (TTK m. 553/1); birden çok kişinin aynı zararı tazminle yükümlü olması hâlinde her biri, kusuruna ve durumun gereklerine göre zarar şahsen kendisine yükletilebildiği ölçüde diğerleriyle birlikte müteselsilen sorumludur (TTK m. 557/1).
  • Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması Doktrini: Kanunda perdenin aralanmasını genel olarak düzenleyen bir hüküm yoktur. Şirket tüzel kişiliğinin alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla kullanıldığı hâllerde hâkim ortağın ya da yöneticinin şahsi malvarlığına yönelen talep, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeninin korumayacağını söyleyen TMK m. 2/2’ye dayanır; talebin sonucu somut olayda ispat edilen olgulara bağlıdır.

5. Çift Hatlı (Dual-Track) Dava Stratejisi: Ceza ve Hukuk Entegrasyonu

Ticari uyuşmazlıklarda yalnızca ceza davası açmak alacağın tahsilini geciktirebilir; yalnızca hukuk davası açmak ise faillerin mal kaçırmasına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle Çift Hatlı Dava Yöntemi birlikte değerlendirilir:

Süreç aşaması (sabit bir takvim değildir)Ceza muhakemesi hattıHukuk ve icra hattı
Koruma taleplerinin değerlendirilmesiCMK m. 128/1, 2 ve 9: dolandırıcılık katalog suçlar arasındadır; suçun işlendiği ve malvarlığının bu suçtan elde edildiği konusunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe, somut olarak belirlenen malvarlığı ve suçtan elde edilen değere ilişkin ilgili kurum raporu gerekir. Bu madde uyarınca elkoymaya ancak hâkim karar verebilir.İİK m. 257: rehinle temin edilmemiş, vadesi gelmiş para alacağı için ihtiyati haciz istenebilir; vadesi gelmemiş alacakta m. 257/2’deki özel hâller aranır. M. 258 uyarınca yetkili mahkeme delilleri değerlendirir ve tarafları dinlemeden de karar verebilir. M. 259 uyarınca teminat kuraldır; alacak ilama dayanıyorsa aranmaz, ilam niteliğindeki belgede gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder.
Delillerin korunmasıMevcut yazışmalar, ödeme belgeleri ve kayıtların dosyayla ilgisi belirlenir; gerekli delil talepleri somutlaştırılır.HMK m. 400/1-2 uyarınca keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi yoluyla delil tespiti istenebilir. Hukuki yarar gerekir; delilin kaybolması veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali, kanunda açıkça öngörülen hâller dışında bu yararın var sayılmasını sağlar.
Esasa ilişkin taleplerCeza dosyasındaki iddia ve deliller, hukuk davasındaki taleplerden ayrı değerlendirilir.TBK m. 49: kusurlu ve hukuka aykırı fiille verilen zararın giderilmesi istenir; hukuka aykırılık olmasa da ahlaka aykırı fiille kasten verilen zarar kapsamdadır. İİK m. 277’deki tasarrufun iptali ise ayrı bir yoldur: geçici veya kesin aciz belgesi bulunan alacaklı ile maddede sayılan iflas aktörleri bakımından, m. 278-280’deki tasarruflar değerlendirilir.
Karar ve tahsil imkânlarının değerlendirilmesiTCK m. 55/1 uyarınca kazanç müsaderesi, maddi menfaatin mağdura iade edilememesi şartına bağlıdır; mağdura ödeme kararıyla aynı şey değildir. M. 55/2 karşılık değerin müsaderesini, m. 55/3 ise sonradan edinen kişinin iyiniyet korumasını düzenler.İhtiyati haciz, tek başına alacaklıya ödeme yapıldığı anlamına gelmez; dosyanın geldiği aşama ve kararlar üzerinden takip ve tahsil seçenekleri değerlendirilir.

6. Hileli İflas ve Tasarrufun İptali Davaları (İİK m. 277; Hileli İflas: İİK m. 311 ve TCK m. 161)

Şirketlerin borca batık hale getirilerek malvarlığının eksiltildiği durumlarda kanuni başvuru yolları şunlardır:

  • Hileli İflas (İİK m. 311 ve TCK m. 161): Malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflarda (m. 161/1(a)–(d): alacaklıların teminatı mahiyetindeki malları kaçırmak veya gizlemek, ticari defterleri gizlemek veya yok etmek, gerçeğe aykırı borç ilişkisi veya bilanço düzenlemek) bulunulması, bu hileli tasarruflardan önce veya sonra iflasa karar verilmiş olması hâlinde hileli iflas suçunu oluşturur ve TCK m. 161/1 uyarınca üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülür. (İİK m. 310 taksiratlı iflası düzenler.)
  • Tasarrufun İptali Davası (İİK m. 277 vd.): Elinde geçici veya kesin aciz vesikası bulunan her alacaklı veya iflas idaresi, İİK m. 278–280’deki tasarrufların butlanına hükmettirmek üzere iptal davası açabilir: alışılmış hediyeler dışında geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğinde olan haciz tutanağının düzenlendiği yahut iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar (24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla değişik m. 278), borcunu ödemeyen borçlunun hacizden, acizden veya iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde yaptığı m. 279 kapsamındaki teminat ve olağan dışı ödeme işlemleri ile malvarlığı borçlarına yetmeyen borçlunun alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı ve işlemin diğer tarafınca borçlunun malî durumunun ve zarar verme kastının bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu işlemler (işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıl içinde borçlu aleyhine haciz veya iflas yoluyla takipte bulunulmuş olması şartıyla, m. 280/1) iptale tabidir. İİK m. 284 uyarınca iptal davası hakkı, batıl tasarrufun vukuu tarihinden itibaren beş sene geçmekle düşer.

7. Uluslararası Varlık Takibi ve Sınır Ötesi İade

Mağduru yabancı olan veya faillerin Türkiye dışına kaçtığı olaylarda uluslararası adli yardımlaşma mekanizmaları devreye sokulur:

  • Uluslararası Adli Yardımlaşma (İstinabe): 6706 sayılı Kanun çerçevesinde yabancı adli makamlarla banka kayıtları ve delil değişimi sağlanır.
  • Yakalama Emri ve İade (Extradition): Hakkında CMK m. 98 kapsamında yakalama emri verilen ve yabancı bir ülkede bulunan kişinin Türkiye’ye iadesi, 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu m. 22/1 uyarınca adlî merciler tarafından istenebilir; talep, m. 22/3 uyarınca Merkezî Makam olan Adalet Bakanlığınca uygun görülmesi hâlinde yabancı devlete gönderilir.
  • Yeminli Mali ve Adli Belge İncelemesi: Uluslararası transfer dökümleri, SWIFT mesajları ve yabancı sözleşmeler yeminli tercüme ve Apostil şerhi ile Türk yargı makamlarına delil olarak sunulur.

Ticari Dolandırıcılık Mağdurları İçin 5 Aşamalı Yol Haritası

  1. Delillerin Derhal Güvenceye Alınması: Banka dekontları, SWIFT mesajları, e-posta yazışmaları, WhatsApp kayıtları ve yetki belgelerinin asılları eksiksiz toplanır.
  2. İhtiyati Haciz Başvurusu: İİK m. 257–259 kapsamındaki şartlar, malvarlığı unsurları, deliller ve teminat durumu değerlendirilerek yetkili mahkemeye başvurulur; karar ve süre somut başvuruya bağlıdır.
  3. Suç Duyurusu ve CMK 128 Talebi: Cumhuriyet Başsavcılığına ayrıntılı suç duyurusunda bulunularak banka kayıtlarının celbi ve MASAK bildirimi talep edilir.
  4. Mahkeme Kanalıyla Delil Tespiti (HMK m. 400): Şirket ticari defterleri ve kayıtları üzerinde uzman bilirkişi incelemesi talep edilir.
  5. Yönetici Sorumluluğu ve Tasarrufun İptali Davaları: TTK m. 553 kapsamında kusurlu yöneticilerin sorumluluğuna gidilir ve İİK m. 277 vd. uyarınca iptale tabi tasarruflar dava edilir.

İlgili Hizmet Alanları

Sıkça sorulan sorular

Borcun ödenmemesi ile ticari dolandırıcılık suçu arasındaki temel hukuki fark nedir?

Salt borcun ödenmemesi veya sonradan mali krize girilmesi bir sözleşme ihlalidir (hukuk davası konusudur). TCK 158 kapsamında dolandırıcılık oluşması için, failin sözleşme öncesinde hileli davranışlarla mağduru aldatma kastının bulunması ve onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlaması gerekir.

Türkiye'deki dolandırıcılık vakalarında banka hesaplarına ihtiyati haciz veya elkoyma nasıl uygulanır?

Hukuk tarafında İİK m. 257 uyarınca rehinle temin edilmemiş, vadesi gelmiş para alacağı için ihtiyati haciz istenebilir; vadesi gelmemiş alacakta m. 257/2'deki özel şartlar aranır. İİK m. 258 uyarınca alacaklı, alacağı ve gerekiyorsa haciz sebepleri hakkında mahkemede kanaat uyandıracak deliller gösterir; mahkeme iki tarafı dinlemeden de karar verebilir. İİK m. 259 uyarınca teminat kuraldır, ancak alacak ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam mahiyetinde vesika varsa mahkeme teminat gerekip gerekmediğini takdir eder. Kanun karar için sabit bir saat veya gün süresi öngörmez. Ceza tarafında CMK m. 128 kapsamında elkoyma hâkim kararına ve BDDK, SPK, MASAK, Hazine veya KGK'dan en geç üç ay içinde (özel sebeplerle iki ay uzatılabilir) alınacak suç geliri raporuna bağlıdır. Buna karşılık, 7571 sayılı Kanunla eklenen CMK m. 128/A uyarınca, TCK m. 142/2-e, m. 158/1-f ve -l veya m. 245 suçlarında makul şüphe varsa hesap doğrudan ilgili banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı tarafından kırk sekiz saate kadar askıya alınabilir; m. 128/A-4 uyarınca askıdaki hesapta bulunan suça konu menfaate bu madde kapsamında elkonulması için m. 128'deki rapor alma şartı aranmaz.

5549 sayılı Kanun m. 19/A kapsamındaki 7 iş günlük işlem erteleme yetkisi kime aittir?

5549 sayılı Kanun m. 19/A(1) uyarınca işlemleri yedi iş günü süreyle askıya alma veya gerçekleşmesine izin vermeme yetkisi MASAK'a değil, Bakan'a aittir; Bakan bu yetkisini bakan yardımcısına devredebilir. MASAK'ın rolü şüpheyi teyit etmek, işlemi analiz etmek ve gerektiğinde sonuçları yetkili makamlara intikal ettirmektir. Hükmün uygulanabilmesi için işleme konu malvarlığının aklama veya terörün finansmanı suçu ile ilişkili olduğuna dair şüphe bulunması gerekir; tek başına dolandırıcılık iddiası bu maddeyi harekete geçirmez.

Şirket tüzel kişiliği arkasına saklanan yönetici veya ortaklardan şahsi tahsilat yapılabilir mi?

TTK m. 553/1 uyarınca kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar; birden çok kişinin aynı zararı tazminle yükümlü olması hâlinde her biri, kusuruna ve durumun gereklerine göre zarar şahsen kendisine yükletilebildiği ölçüde diğerleriyle birlikte müteselsilen sorumludur (TTK m. 557/1). Kanunda tüzel kişilik perdesinin aralanmasını genel olarak düzenleyen bir hüküm yoktur; hâkim ortağın şahsi malvarlığına yönelen talep, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeninin korumayacağını öngören TMK m. 2/2'ye dayanır.

İflas eden veya mal kaçıran bir borçlunun yaptığı devirler hangi süreler içinde iptal ettirilebilir?

İİK m. 277 uyarınca geçici veya kesin aciz vesikası hamili alacaklılar veya iflas idaresi iptal davası açabilir. Kanun üç ana tasarruf grubunu düzenler: 7571 sayılı Kanunla değişik m. 278 gereğince aciz belgesinden veya iflastan önceki bir yıl içinde yapılan ivazsız tasarruflar; m. 279 uyarınca borcunu ödemeyen borçlunun hacizden, acizden veya iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde yaptığı teminat ve mutat olmayan ödemeleri; ve m. 280/1 uyarınca alacaklılara zarar verme kastıyla yapılan işlemler (işlemden itibaren beş yıl içinde haciz veya iflas takibine başlanmış olması koşuluyla). İİK m. 284 uyarınca dava açma hakkı tasarruf tarihinden itibaren beş yıllık hak düşürücü süreye tabidir.

Yurt dışına kaçan şüpheliler veya sanıklar hakkında yakalama emri ve iade süreci nasıl işler?

CMK m. 98/1 ve 3 uyarınca soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir; kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında ise yakalama emri re'sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir. 6706 sayılı Cezai Konularda Uluslararası Adli İş Birliği Kanunu kapsamında uluslararası adli iş birliği ve iade taleplerinde merkezî makam Adalet Bakanlığıdır.

Bu içerik genel bilgilendirmedir, hukuki tavsiye değildir. Durumunuza özel danışmanlık için bir avukatla görüşün. Lex Lata Consulting & Law tarafından hazırlanmıştır.

Av. Onur Çalışıcı

Av. Onur Çalışıcı

Yazar hakkında · Kurucu Avukat · İstanbul Barosu · Baro sicil no 83426

Lex lata Latincede “yürürlükteki hukuk” demektir. Büroyu Av. Onur Çalışıcı kurdu; ilk görüşmeden dosyanın sonuna kadar doğrudan onunla görüşürsünüz. Yabancı müvekkillerle yazışmalar İngilizce yapılır, Türkçe belgelerin ne dediği ayrıca anlatılır.

Ne olduğunu kısaca yazın, size dönüş yapalım. Bu yazı genel bilgidir; dosyanıza özel görüş değildir.

Son gözden geçirme: Kasım 2026 · LinkedIn: linkedin.com/in/onurcalisici

OfisKarataş Sk. No:6, SNS Plaza Kat:3, Kağıthane, İstanbul

Ekranda

Beyaz TV · Beyaz Ana Haber · Eylül 2026

Huzuru bozan kiracıya tahliye

Kiracının davranışının çekilmez hale geldiğinin somut delillerle ortaya konması ve şartlar oluştuğunda 30 günlük sürenin aranmadığı istisnai durumlar.

Ofis ve etkinlikler

Gürsel Mah., Karataş Sk. No:6, SNS Plaza Kat:3, Kağıthane / İstanbul · Adres ve yol tarifi

Lex Lata'nın Kağıthane'deki ofisi: çalışma masaları ve duvardaki ekranlarda Lex Lata logosu
Ofis · Kağıthane, İstanbul
Av. Onur Çalışıcı, Blockchain Expo World İstanbul'da blokzincir hukuku panelinde, Temmuz 2024
Blokzincir hukuku paneli · Blockchain Expo World, İstanbul · Temmuz 2024
Lex Lata toplantı odasında masa başında bir görüşme
Toplantı odası · Kağıthane, İstanbul

SNS Plaza, Kağıthane, İstanbulİletişim sayfası